Umhverfismßl ß stjˇrnlaga■ingi

Umhverfismßl er eitt af ßtta vi­fangsefnum stjˇrnlaga■ings samkvŠmt l÷gum um ■au. HŠgt er a­ sjß sko­un mÝna ß ÷llum vi­fangsefnum ■ingsins ß frambo­svef mÝnum http://eyjolfurarmannsson.com/

╔g hef unni­ t÷luvert ß svi­i umhverfismßla. ╔g var l÷gfrŠ­ingur Skipulagsstofnunar Ý nokkur ßr og vann ■ß miki­ me­ l÷g um umhverfismat, sem er mj÷g mikilvŠg l÷ggj÷f.á Einnig vann Úg a­eins ß Nßtt˙ruvernd rÝkis Ý laganßmi mÝnu. ╔g hef mj÷g mikinn ßhuga ß ˙tivist og fjallg÷ngum, enda smali frß Vestfj÷r­um. HÚr kemur mÝn sko­un:

8. Umhverfismßl, ■ar ß me­al um eignarhald og nřtingu nßtt˙ruau­linda.

MÝn sko­un: UmhverfisverndarßkvŠ­i ß a­ koma Ý stjˇrnarskrßna sem fjallar um sjßlfbŠra ■rˇun, um rÚtt almennings til heilnŠms umhverfis, um umgengni vi­ nßtt˙ru og umhverfi me­ tilliti til komandi kynslˇ­a og um vernd villtra dřrastofna. ┴kvŠ­i­ myndi a­ styrkja mj÷g nßtt˙ruvernd me­ stu­ningi vi­ l÷ggj÷f ß svi­inu sem ■arf a­ efla, t.d. vi­urlagaßkvŠ­i vi­ umhverfisbrotum. Stjˇrnarskrßin Štti a­ fjalla um rÚtt fˇlks til vatns og vatnsvernd. Ůa­ gŠti ■urft sÚrßkvŠ­i um ■a­.

StjˇrnarskrßrßkvŠ­i tryggi a­ nßtt˙ruau­lindir ═slands sÚu ßvallt Ý eigu Ýslensku ■jˇ­arinnar og a­ ■Šr sÚu nřttar til hagsbˇta ■jˇ­inni, ■ˇ ■annig a­ ÷nnur stjˇrnarskrßrvarin rÚttindi einstaklinga sÚu virt.


Vi­horf til hinsegin fˇlks og or­i­ kynhneig­ Ý stjˇrnarskrß. :)

═ dag fÚkk Úg sem frambjˇ­andi til stjˇrnlaga■ings t÷lvupˇst frß Samt÷kunum 78.á ═ pˇstinum er vakin athygli ß rÚttindabarßttu samtakanna.á Me­al annars er minnt ß a­ ekki hafi or­i­ kynhneig­ hafa veri­ sett inn Ý 65. gr. stjˇrnarskrßrinnar, jafnrŠ­isregluna, ■egar mannrÚttindakafla hennar var breytt ßri­ 1995.á ═ pˇstinum er Úg be­inn um a­ svara ■remur spurningum.á Sjß hÚr a­ ne­an:

1)ááááá Hver eru vi­horf ■Ýn til hinsegin fˇlks (Hommar, LesbÝur, tvÝkynhneig­ir og transgender)?

Vi­horf mÝn til hinsegins fˇlks eru mj÷g jßkvŠ­ og ■au s÷mu og til fˇlks almennt. ╔g er hrifinn af fj÷lbreytileika Ý mannlÝfi og skemmtilegri menningu. MikilvŠgt er a­ allir Ý samfÚlaginu geti og hafi frelsi til a­ tjß sig ß ■ann hßtt sem ■eir vilja, bŠ­i sem einstaklingar e­a Ý hˇp.

2)ááááá Hva­ munt ■˙ gera ef s˙ hugmynd kemur upp a­ bŠta or­inu kynhneig­ inn e­a ßfram ˙tiloka ■ennan hˇp samfÚlagsins ˙r stjˇrnarskrßnni?

╔g myndi sty­ja ■ß hugmynd a­ or­inu kynhneig­ yr­i bŠtt inn Ý 65. gr., sem er jafnrŠ­isregla stjˇrnarskrßrinnar.

═ l÷gum um stjˇrnlaga■ing eru talin upp 8 atri­i sem ■inginu er sÚrstaklega Štla­ a­ fjalla um. Stjˇrnlaga■ingi­ getur ßkve­i­ a­ taka til umfj÷llunar fleiri atri­i.á ╔g tel mikilvŠgt a­ ■ingi­ fjalli a­allega um ■essi 8 atri­i. R÷kin fyrir ■vÝ eru a­ ■etta eru atri­i sem eru grÝ­arlega mikilvŠg og ■arfnast vanda­rar umrŠ­u. Til stjˇrnlaga■ingsins er stofna­ vegna nau­synjar ß endursko­un ß grundvelli Ýslenska stjˇrnkerfisins Ý kj÷lfar efnahagshrunsins Ý oktˇber 2008.á Sjß greinina, Vi­fangsefni ■ingsins ľ mÝn sko­un, ß frambo­svef mÝnum:á http://eyjolfurarmannsson.com

Ůrßtt fyrir ■etta myndi Úg sty­ja a­ stjˇrnlaga■ingi­ tŠki ßkv÷r­un um a­ or­inu kynhneig­ yr­i bŠtt inn Ý 65. gr. stjˇrnarskrßrinnar. ┴stŠ­an er fyrst og fremst s˙ a­ Úg tel minnast eigi ß or­i­ kynhneig­ Ý greininni og a­ ■a­ hafi veri­ mist÷k a­ ■a­ kom ekki inn Ý stjˇrnarskrßna vi­ breytinguna ß mannrÚttindakaflanum ßri­ 1995. HÚr er einnig um einfalda ßkv÷r­un a­ rŠ­a sem tŠki ekki mikinn tÝma Ý st÷rfum ■ingsins, en mikilvŠg fyrir ■ennan hˇp Ý samfÚlaginu. Allir Šttu a­ vera sammßla um breytinguna.

┴kvŠ­i 65. gr. stjˇrnarskrßrinnar, jafnrŠ­isreglan, liti ■ß svona ˙t:

65. gr. [Allir skulu vera jafnir fyrir l÷gum og njˇta mannrÚttinda ßn tillits til kynfer­is, kynhneig­ar, tr˙arbrag­a, sko­ana, ■jˇ­ernisuppruna, kyn■ßttar, litarhßttar, efnahags, Štternis og st÷­u a­ ÷­ru leyti.
Konur og karlar skulu njˇta jafns rÚttar Ý hvÝvetna.]1)

3)ááááá Ert ■˙ jßkvŠ­/ur Ý gar­ rÚttinda hinsegin fˇlks?

Jß, og tel a­ rÚttindi ■eirra eigi a­ vera nßkvŠmlega ■au s÷mu og allra annarra.á :)

Gangi ykkur vel Ý barßttunni!
Bestu kve­jur,

Eyjˇlfur ┴rmannsson ľ 8914


┴ stjˇrnlaga■ing a­ fjalla um samband rÝkis og kirkju?

╔g fÚkk Ý dag sem frambjˇ­andi til stjˇrnlaga■ings t÷lvupˇst frß Biskupsstofu sem fer ■ess vinsamlegast ß leit vi­ mig a­ Úg geri grein fyrir afst÷­u minni til 62. gr. stjˇrnarskrßrinnar sem hljˇ­ar svo:á äHin evangeliska l˙terska kirkja skal vera ■jˇ­kirkja ß ═slandi, og skal rÝkisvaldi­ a­ ■vÝ leyti sty­ja hana og vernda. Breyta mß ■essu me­ l÷gum.ö

Jafnframt er spurt um eftirfarandi:
1. Telur ■˙ ■÷rf ß a­ breyta ■essari grein? Ef svo er hvernig?
2. Hver er afsta­a ■Ýn til n˙verandi sambands rÝkis og ■jˇ­kirkju?

Afsta­a mÝn er eftirfarandi: Stjˇrnlaga■ingi­ ß ekki a­ fjalla um skipan kirkjumßla. ┴stŠ­an fyrir ■vÝ er einf÷ld.á Samband rÝkis og kirkju er ekki eitt af ■eim ßtta vi­fangsefnum sem talin eru upp Ý l÷gum um ■ingi­ og ■vÝ er sÚrstaklegaáŠtla­ a­ fjalla um, sbr. 3. gr. laganna.á ═ 1. mgr. 3. gr. segir eftirfarandi: ôStjˇrnlaga■ing skal sÚrstaklega taka til umfj÷llunar eftirfarandi ■Štti:
1. Undirst÷­ur Ýslenskrar stjˇrnskipunar og helstu grunnhugt÷k hennar.
2. Skipan l÷ggjafarvalds og framkvŠmdarvalds og valdm÷rk ■eirra.
3. Hlutverk og st÷­u forseta lř­veldisins.
4. SjßlfstŠ­i dˇmstˇla og eftirlit ■eirra me­ ÷­rum handh÷fum rÝkisvalds.
5. ┴kvŠ­i um kosningar og kj÷rdŠmaskipan.
6. Lř­rŠ­islega ■ßttt÷ku almennings, m.a. um tÝmasetningu og fyrirkomulag ■jˇ­aratkvŠ­a-grei­slu, ■ar ß me­al um frumvarp til stjˇrnarskipunarlaga.
7. Framsal rÝkisvalds til al■jˇ­astofnana og me­fer­ utanrÝkismßla.
8. Umhverfismßl, ■ar ß me­al um eignarhald og nřtingu nßtt˙ruau­linda.ö

MikilvŠgt er a­ stjˇrnlaga■ingi­ einbeiti sÚr a­ ■essum vi­fangsefnum sem ■inginu er sÚrstaklega Štla­ a­ fjalla um. HÚr eru talin upp atri­i sem eru mj÷g mikilvŠg og ■arfnast vanda­ar umrŠ­u og ■a­ innan ■eirra tÝmamarka sem ■inginu er Štla­ a­ starfa, sem eru 2 mßnu­ir en Al■ingi getur framlengt um a­ra 2 mßnu­i. Ůarna er til dŠmis rŠtt um grundvallaratri­i Ý stjˇrnskipaninni og áundirst÷­ur hennar og skipan l÷ggjafarvalds og framkvŠmdavald og valdm÷rk ■eirra, einnig um st÷­u forseta ═slands.

Hafa ver­ur Ý huga a­ til stjˇrnlaga■ingsins er stofna­ Ý kj÷lfaráefnahagshrunsins Ý oktˇber 2008. á═ frumvarpi til laga um stjˇrnlaga■ing segir m.a.: ä┴stŠ­ur ■ess a­ hugmyndir um stjˇrnlaga■ing hafa veri­ endurvaktar mß einkum rekja til vÝ­tŠkrar ■jˇ­fÚlagsumrŠ­u um nau­syn ■ess a­ endursko­a grundv÷ll Ýslenska stjˇrnkerfisins Ý kj÷lfar bankahrunsins sl. haust og ■eirra ßfalla sem Ýslenska efnahagskerfi­ hefur or­i­ fyrir.ô ááSjß slˇ­ina: http://www.althingi.is/altext/138/s/0168.html

═ 2. mgr. 3. gr. laga um stjˇrnlaga■ing kemur fram a­ ■ingi­ geti ßkve­i­ a­ taka til umfj÷llunar fleiri ■Štti en ofangreinda ßtta ■Štti.á Ůar geta margir ■Štti komi­ til umfj÷llunar, ■ar ß me­al samband rÝkis og kirkju og Úg fjalla um ■a­ atri­i ß frambo­svef mÝnum: áhttp://eyjolfurarmannsson.com/. Sjß greinina vi­fangsefni ■ingsins ľ mÝn sko­un.

╔g tel a­ ■jˇ­in sjßlf eigi a­ taka afst÷­u til sambands rÝkis og kirkju ekki stjˇrnlaga■ingi­. Ver­i umfj÷llun ß stjˇrnlaga■inginu um breytingu ß 62. gr. stjˇrnarskrßrinnar mun Úg leggja til a­ hŠgt ver­i a­ breyta ■vÝ a­ rÝkisvaldi­ sty­ji og verndi ■jˇ­kirkjuna me­ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu, Ý sta­ laga n˙. Ůjˇ­aratkvŠ­agrei­sla um mßli­ getur sÝ­an fari­ fram ■egar loki­ er nau­synlegum breytingum ß stjˇrnarskrßnni um ofangreind 8 atri­i sem stjˇrnlaga■inginu er sÚrstaklega Štla­ a­ fjalla um.

╔g undirstrika mikilvŠgi ■essa a­ ■ingi­ fjalli fyrst og fremst ofangreind 8 atri­i. Ůa­ vŠri a­ dreifa kr÷ftunum a­ fara Ý dag ˙t Ý umrŠ­ur um samband rÝkis og kirkju ß stjˇrnlaga■inginu mi­a­ vi­ a­stŠ­ur ■jˇ­fÚlaginu Ý dag.á Breytum stjˇrnskipaninni me­ a­skilna­i framkvŠmdavalds og l÷ggjafarvalds me­ persˇnukj÷ri bŠ­i handhafa framkvŠmdavalds (forseta) og al■ingismanna.á Eflum ■annig l÷ggjafarhlutverk Al■ingis og eftirlitshlutverk ■ess me­ framkvŠmdavaldinu og aukum ßbyrg­ og skilvirkni Ý stjˇrnkerfinu. Ůa­ er Šri­ verkefni.


FlokksrŠ­i­ gegn fˇlkinu - RŠ­a Vilmundar Gylfasonar 23. nˇvember 1982

Vilmundur Gylfason flutti ßn nokkurs vafa eina m÷gnu­ustu ■ingrŠ­u lř­veldistÝmans 23. nˇvember 1982 e­a fyrir 28 ßrum.

═ rŠ­unni fjallar Vilmundur um flokksrŠ­i­ gegn fˇlkinu Ý landinu.á Hann lřsir ■ar valdakerfinu sem ■r÷ngum og loku­um flokksv÷ldum. Stjˇrnkerfinu lřsir hann sem forspilltu og talar um flokkakerfi­ sem ■r÷nga og loka­a lßgk˙ru. ATH. Vi­ erum me­ sama flokkakerfi Ý dag! Einnig um eignatilfŠrslu vegna ˇnřts stjˇrnkerfis. Hann talar um nau­syn ß stjˇrnarskrßrbreytingu og um stjˇrnskrßrnefnd sem hefur starfa­ sÝ­an 1978. Segir vinnu hennar litla og einskis vir­i, umskrift ß nokkrum g÷mlum greinum stjˇrnarskrßrinnar. ═ stjˇrnarskrßrnefndinni segir Vilmundur a­ sitji var­hundar valdsins, var­hundar hins ■r÷nga flokksrŠ­is sem hugsi um sjßlfan sig og v÷ld sÝns - v÷ldin gegn fˇlkinu Ý landinu! Hann talar um flokksv÷ldin ■ar sem menn eru a­ vernda a­st÷­u sÚrhagsmuna og gegnsřrir allt samfÚlagi­.

Sko­anir Vilmundar um breytingar ß stjˇrnarskrßnni eru enn Ý fullu gildi. Vandamßl stjˇrnkerfisins og stjˇrnskipunarinnar eru Ý meginatri­um hin s÷mu Ý dag, ßri­ 2010, og ■au voru ßri­ 1982.

HÚr fyrir ne­an er linkur ß ˙tvarps■ßttinn Krossg÷tur. ═ ■Šttinum frß 17. jan˙ar 2009, sem er mj÷g frˇ­legur, er fjalla­ um arflei­ Vilmundar Gylfasonar og flutt frŠg rŠ­a hans (15:46) frß 23. nˇvember 1982. ═ ■Šttinum kemur m.a. fram a­ flokkarnir rÚ­u ■vÝ hva­a ba­ver­ir voru rß­nir Ý sundlaugar landsins og h˙sver­ir Ý skˇlana.á Ůessi menning hafi gengi­ Ý endurnřjun lÝfdaga me­ pˇlitÝskum embŠttisveitingum sl. ßr. Efast mß um a­ menningin hafi endurnřjast heldur hafi h˙n bara komist opinbera umrŠ­u.

Vi­ a­ hlusta ß rŠ­u Vilmundar finnur ma­ur hva­ lÝti­ hefur breyst. Ůa­ er sorglegt. Afhverju hefur ekkert veri­ gert allan ■ennan tÝma til a­ taka ß ■eim stjˇrnkerfisvanda sem Vilmundur lřsir? N˙ hefur ■essi kerfisvandi, klÝkuskapurinn og stofnavŠ­ing hans Ý flokksrŠ­inu sem gegnsřrir samfÚlagi­ gert okkur gjald■rota.

http://podcast.ruv.is/krossgotur/podcast.xml
(skruni­ ni­ur til a­ finna ■ßttinn 17. jan˙ar 2009).


Er n˙mer 8914. :)

Ůß er ma­ur kominn me­ frambo­sn˙meri­ 8914.á :)

N˙ ■urfa bara allir a­ skrifa ■a­ ß kj÷rse­ilinn 27. nˇvember nk. :)á


mbl.is Nafnalisti frambjˇ­enda birtur
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Vi­fangsefni stjˇrnlaga■ings - mÝn sko­un

═ stjˇrnarskrß ß a­ fjalla um Š­stu stofnanir rÝkisins og mannrÚttindi.

═ 3. gr. laga um stjˇrnlaga■ing eru talin upp 8 atri­i sem stjˇrnlaga■ing ß a­ fjalla sÚrstaklega um. Ůau eru eftirfarandi:

1. Undirst÷­ur Ýslenskrar stjˇrnskipunar og helstu grunnhugt÷k hennar.

MÝn sko­un: Undirsta­a stjˇrnskipunarinnar ver­i a­ allt vald komi frß ■jˇ­inni. Ůa­ ver­i tryggt Ý stjˇrnarskrß me­ beinni kosningu framkvŠmdavaldshafa (forseta) og l÷ggjafarvalds (al■ingismanna) Ý persˇnukj÷ri, og rÚtti ■jˇ­arinnar til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu. Stjˇrnarskrßin byggi ß takm÷rkun valds valda■ßttanna l÷ggjafarvalds, framkvŠmdavalds og dˇmsvalds.á H˙n ß a­ byggja ß ■vÝ a­ hver valda■ßttur takmarki vald hins og a­ ■eir hafi eftirlit me­ hvor ÷­rum.

Helstu grunnhugt÷k stjˇrnarskrßrinnar eiga a­ vera:á Frelsi ľ JafnrÚtti ľ Lř­rŠ­i.

2. Skipan l÷ggjafarvalds og framkvŠmdarvalds og valdm÷rk ■eirra.

MÝn sko­un: A­skilja ß l÷ggjafarvald & framkvŠmdavald. Almenningur kjˇsi persˇnukj÷ri bŠ­i handhafa framkvŠmdavalds (forseta) & fulltr˙a l÷ggjafarvalds (al■ingismenn). EmbŠtti forsŠtisrß­herra & forseta ═slands ver­i sameinu­ undir embŠtti forseta ═slands, sem yr­i handhafi framkvŠmdavalds & skipa­i rß­herra og dˇmara sem Al■ingi sta­festi sÝ­an. Ůingmenn gŠtu ekki or­i­ rß­herrar.

A­skilna­ur framkvŠmdavalds og l÷ggjafarvalds myndi draga ˙r karpi stjˇrnar- og stjˇrnarandst÷­u. Afk÷st Al■ingis vi­ l÷ggjafarst÷rf myndu aukast verulega, einnig skilvirkni og eftirlitshlutverk ■ings me­ framkvŠmdavaldi & stjˇrnsřslu. N˙ kjˇsa ■ingflokkar rÝkisstjˇrnar foringja sÝna sem rß­herra. Menn hafa ekki eftirlit me­ foringjum sÝnum.

Ăskilegur fj÷ldi rß­herra vŠri 8 en ■ingmanna 50.

3. Hlutverk og sta­a forseta lř­veldisins.

MÝn sko­un: EmbŠtti forsŠtisrß­herra & forseta ═slands ver­i sameinu­ undir embŠtti forseta ═slands, sem yr­i handhafi framkvŠmdavalds & skipa­i rß­herra.

4. SjßlfstŠ­i dˇmstˇla og eftirlit ■eirra me­ ÷­rum handh÷fum rÝkisvalds.

MÝn sko­un: SjßlfstŠ­i dˇmstˇla ver­i tryggt, bŠ­i var­andi starfskj÷r, skipan dˇmara og fjßrhag. Dˇmsvaldi­ ver­i Ý ■remur stigum me­ hÚra­sdˇmi, landsrÚtti (ßfrřjunardˇmi) og hŠstarÚtti (sem t˙lkar stjˇrnskrßna og leggur meginlÝnur Ý rÚttarfari). Forseti ═slands skipi dˇmara, sem Al■ingi sta­festir til ■ess a­ skipunin ÷­list gildi.

Dˇmstˇlar hafi eftirlit me­ framkvŠmdavaldi (lagaframkvŠmd) og l÷ggjafarvaldi (l÷ggj÷f) og tryggi a­ stjˇrnarskrßin sÚ virt og enginn fari ˙t fyrir valdm÷rk hennar. Dˇmstˇlar skeri ˙r um valdm÷rk framkvŠmdavalds og l÷ggjafarvalds komi upp ßgreiningur ß milli ■eirra.

5. ┴kvŠ­i um kosningar og kj÷rdŠmaskipan.

MÝn sko­un: Stˇrauka ß persˇnukj÷r al■ingismanna og jafna kosningarÚtt. Kj÷rdŠmaskipan mŠtti hugsa sÚr me­ nokkrum litlum kj÷rdŠmum (t.d. 5 ■ingmannakj÷rdŠmum) og einu landskj÷rdŠmi.

6. Lř­rŠ­islega ■ßttt÷ku almennings, m.a. um tÝmasetningu og fyrirkomulag ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu, ■ar ß me­al um frumvarp til stjˇrnarskipunarlaga.

MÝn sko­un: ┴kve­i­ hlutfall almennings (t.d. 35%) ß a­ geta me­ undirskriftas÷fnun krafist ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu, sem fŠri fram innan ßkve­ins tÝma (t.d. tveggja mßna­a).

Ůjˇ­aratkvŠ­agrei­sla ver­i um frumvarp til nřrra stjˇrnskipunarlaga.

7. Framsal rÝkisvalds til al■jˇ­astofnana og me­fer­ utanrÝkismßla.

MÝn sko­un: StjˇrnarskrßrßkvŠ­i heimili inng÷ngu Ý Evrˇpusambandi­ og taki tillit til yfir■jˇ­legs valds Sambandsins.

8. Umhverfismßl, ■ar ß me­al um eignarhald og nřtingu nßtt˙ruau­linda.

MÝn sko­un: StjˇrnarskrßrßkvŠ­i tryggi a­ nßtt˙ruau­lindir ═slands sÚu ßvallt Ý eigu Ýslensku ■jˇ­arinnar og a­ ■Šr sÚu nřttar til hagsbˇta ■jˇ­inni, ■ˇ ■annig a­ rÚttindi einstaklinga sÚu virt.

╔g tel mikilvŠgt a­ stjˇrnlaga■ingi­ einbeiti sÚr fyrst og fremst a­ ofangreindum 8 atri­um.

═ 2. mgr. 3. gr. segir hins vegar a­ stjˇrnlaga■ing geti ßkve­i­ a­ taka til umfj÷llunar fleiri ■Štti en geti­ er Ý 1. mgr. Ůa­ gŠti t.d. veri­ eitthva­ af eftirfarandi atri­um:

  • SjßlfstŠtt embŠttismannakerfi. MÝn sko­un er a­ stjˇrnarskrßin eigi a­ kve­a ß um ˇhß­ og sjßlfstŠtt embŠttismannakerfi gagnvart pˇlitÝsku valdi. Ůa­ lyti a­ sjßlfs÷g­u eftirliti l÷ggjafar- og framkvŠmdavalds.
  • SjßlfstŠtt og ˇhß­ ßkŠruvald. MÝn sko­un er a­ stjˇrnarskrßin eigi a­ kve­a ß um ˇhß­ og sjßlfstŠtt ßkŠruvaldsins, hva­ var­ar starfskj÷r, skipan saksˇknara og fjßrhag. Nau­synlegt er a­ stˇrefla ßkŠruvaldi­ Ý landinu.
  • A­skilna­ur rÝkis og kirkju.á MÝn sko­un er a­ ■jˇ­in sjßlf taki afst÷­u til a­skilna­ar rÝkis og kirkju Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu. RÝki­ ß a­ vi­urkenna mikilvŠgi tr˙ar og tr˙fÚlaga og vi­urkenndra lÝfssko­unarfÚlaga Ý samfÚlaginu og a­ sty­ja vi­ baki­ ß ■eim, t.d. Ý gegnum skattkerfi­ me­ innheimtu sˇknargjalda o.s.frv. Einnig me­ frŠ­slu Ý skˇlum landins um tr˙arbr÷g­ og hvernig ■au hafa mˇta­ samfÚl÷g og vi­horf ■jˇ­a.
  • Vald sveitarfÚlaga og sta­a ■eirra.á MÝn sko­un er a­ ■eim ber a­ fŠkka miki­ og a­ kve­a eigi ß um v÷ld ■eirra Ý l÷gum, lÝkt og er Ý dag.
  • MannrÚttindakafli n˙verandi stjˇrnarskrßr er nřr og tˇk gildi ßri­ 1995 og tekur hann mi­ af MannrÚttindasßttmßla Evrˇpu. MÝn sko­un er a­ ˇ■arfi sÚ a­ breyta kaflanum. StjˇrnarskrßrßkvŠ­i um au­lindir Ý ■jˇ­areign mŠtti vera Ý mannrÚttindakaflanum.

╔g vil a­ stjˇrnarskrßin sÚ au­lŠsilegt plagg og a­gengileg almenningi. ╔g ˇttast a­ stjˇrnarskrßin gŠti or­i­ alltof l÷ng, en h˙n ß a­ vera eins og ß­ur sag­i grundvallarskjal sem setur meginlÝnur Ý stjˇrnskipan um skiptingu og takm÷rk valda■ßttanna ■riggja, framkvŠmdavalds, l÷ggjafarvalds og dˇmsvalds, og tryggi rÚttindi fˇlksins Ý landinu.


Af hverju ß stjˇrnlaga■ing?

╔g hef ßkve­i­ a­ bjˇ­a mig fram til stjˇrnlaga■ings.

╔g vil ß stjˇrnlaga■ing til a­ stu­la auknu lř­rŠ­i. ┴herslumßl mÝn eru bein kosning framkvŠmdavaldshafa og persˇnukj÷r ■ingmanna.

Auki­ lř­rŠ­i er a­ almenningur kjˇsi persˇnukj÷ri bŠ­i handhafa framkvŠmdavalds (forseta) & fulltr˙a l÷ggjafarvalds (al■ingismenn). Ůannig ß a­ a­skilja l÷ggjafarvald & framkvŠmdavald.

Sameina ß embŠtti forsŠtisrß­herra & forseta ═slands undir forseta ═slands, sem yr­i handhafi framkvŠmdavalds & skipa­i rß­herra. Ůetta drŠgi ˙r karpi stjˇrnar og stjˇrnarandst÷­u ß Al■ingi & stˇryki skilvirkni & eftirlitshlutverk ■ings me­ framkvŠmdavaldi & stjˇrnsřslu. N˙ kjˇsa ■ingflokkar rÝkisstjˇrnar foringja sÝna sem rß­herra. Menn hafa ekki eftirlit me­ foringjum sÝnum.

Lř­rŠ­i Ý sta­ flokksrŠ­is

á

HŠgt er a­ sjß ßherslumßl mÝn nßnar ß vefnum: http://eyjolfurarmannsson.com/


═ deiglunni

Ůessa bla­agrein, ═ deiglunni, skrifa­i Úg sem laganemi me­ hugmyndum um breytingar ß stjˇrnarskrßnni og birtist h˙n Ý Morgunbla­inu 19. ßg˙st, 1994. Ůar segir me­al annars:

äŮa­ er sko­un mÝn a­ endursko­un II. og III. kafla stjˇrnarskrßrinnar sÚ miklu ■arfara verk og Ý raun alveg nau­synlegur undirb˙ningur fyrir a­ild a­ Evrˇpusambandinu.ô

äKj÷rdŠmamßli­ er enn eitt dŠmi­ um hvernig ßkvar­anat÷ku Ý stˇrum mßlum sem snerta alla landsmenn er st÷­ugt slegi­ ß frest, segir Eyjˇlfur ┴rmannsson, og geymt uns allt er komi­ Ý hn˙t. EFST ┴ baugi Ý ■jˇ­fÚlagsumrŠ­unni undanfarnar vikur og mßnu­i hefur veri­ hvort ═slendingar eigi a­ sŠkja um a­ild a­ Evrˇpusambandinu. A­ sjßlfs÷g­u mß svo ekki gleyma 50 ßra afmŠli lř­veldisins sem er ofarlega Ý hugum manna.ô

ŮAđ M┴ N┴NAST FULLYRđA Ađ ═SLAND eigi eftir a­ ver­a eitt af rÝkjum Evrˇpusambandsins Ý framtÝ­inni. Hva­ eigum vi­ a­ gera fyrir utan ■a­? Vi­ erum Evrˇpumenn og h÷fum alltaf veri­. Ůa­ er bara spurning hvenŠr vi­ tengjumst meginlandinu. HvenŠr vi­ t÷kum ßkv÷r­unina sem til ■arf er erfitt a­ segja. Ůa­ er reyndar rannsˇknarefni hvernig řmsar mikilvŠgar ßkvar­anir eru teknar Ý ■essu samfÚlagi. Mß ■ar nefna hvernig sta­i­ var a­ ßkv÷r­un um ßlver ß Keilisnesi og n˙ ßkv÷r­un um byggingu ß h˙si yfir HŠstarÚtt, sem var valin ßkaflega sÚrkennilegur sta­ur. Frˇ­legt ver­ur a­ sjß hvernig HM Ý handbolta sem halda ß nŠsta ßri rei­ir af. Kvˇtamßlin eru einnig gott dŠmi um ■etta og sjßlfsagt mŠtti lengi halda ßfram. Sjßlft ESB-mßli­ er reyndar fari­ a­ minna svolÝti­ ß leikrit eftir Samuel Beckett ■ar sem tveir menn eru a­ bÝ­a eftir a­ eitthva­ gerist sem sÝ­an aldrei ver­ur.

┴ afmŠlinu 17. j˙nÝ var haldinn merkilegur ■ingfundur ß Ůingv÷llum. Formenn ■ingflokkanna hÚldu ■ar rŠ­ur og af ■eim mßtti rß­a a­ sko­anir um a­ild a­ ESB eru mj÷g skiptar. Virtist ■a­ raunar vera eina deilumßli­. ═ lok ■ingfundarins var sÝ­an sam■ykkt einrˇma ■ingsßlyktun um a­ lj˙ka endursko­un VII. kafla stjˇrnarskrßrinnar fyrir nŠstu reglulegu al■ingiskosningar. Ůa­ mß eflaust fŠra gˇ­ r÷k fyrir ■vÝ a­ mannrÚttindin sem varin eru Ý VII. kafla stjˇrnarskrßrinnar sÚu virt Ý dag. Breyting ß honum hefur ■ar lÝti­ a­ segja.

Ůa­ er sko­un mÝn a­ endursko­un II. og III. kafla stjˇrnarskrßrinnar sÚ miklu ■arfara verk og Ý raun alveg nau­synlegur undirb˙ningur fyrir a­ild a­ Evrˇpusambandinu. SÚrstaklega ß ■etta vi­ um ■ri­ja kaflann sem fjallar um kj÷rdŠmaskipan landsins. Fullyr­a mß a­ ■ar sÚu grundvallar mannrÚttindi brotin ß miklum meirihluta ═slendinga. Ůa­ ■arf engan stŠr­frŠ­ing til a­ sjß hve kosningarÚttur er misjafn eftir b˙setu Ý landinu. Kj÷rdŠmamßli­ er enn eitt dŠmi­ um hvernig ßkv÷r­unart÷ku Ý stˇrum mßlum sem snerta nŠr alla ═slendinga er st÷­ugt slegi­ ß frest ■anga­ til helst allt er komi­ Ý hn˙t.

Miki­ hefur veri­ tala­ um a­ gera landi­ a­ einu kj÷rdŠmi. Um ■a­ er bara gott eitt a­ segja, nema hva­ vŠgi ReykjavÝkur og h÷fu­borgarsvŠ­isins og vald flokkanna myndi ■ß ver­a nŠr algert.

Stundum er sagt a­ sagan endurtaki sig. H˙n mŠtti ■a­ alveg Ý Kj÷rdŠmamßlinu. ┴ri­ 963 var ß Al■ingi landinu skipt Ý fjˇr­unga. ┴ri­ 1874 var ■inginu skipt Ý tvŠr deildir, ■ß efri og ne­ri.

Ůa­ mß alveg hugsa sÚr Ý framtÝ­inni Al■ingi starfandi aftur deildarskipt. ═ ne­ri deild ver­i 36 landskj÷rnir ■ingmenn. ═ ■eirri efri 24 fjˇr­ungskj÷rnir. Sunnlendingafjˇr­ungur fengi helming ■ingmanna. Hinir ■rÝr fjˇr­ungarnir skipti hinum helmingnum jafnt ß milli sÝn. Ůar me­ yr­u ■ingmenn 60 og a­eins 3 af n˙verandi ■ingm÷nnum ■yrftu a­ eiga hŠttu ß a­ ver­a atvinnulausir. FŠra mß řmis r÷k fyrir deildaskiptingu me­al annars mßlefnalegri og vanda­ri lagasmÝ­.

Var­andi endursko­un ß II. kafla er ■a­ a­ segja a­ gera Štti forseta lř­veldisins ßbyrgan fyrir stjˇrnarath÷fnum. Ůetta mŠtti gera me­ ■vÝ a­ sameina forsŠtisrß­herraembŠtti­ og forsetaembŠtti­. Fyrri umfer­ forsetakosninga fŠri fram samhli­a al■ingiskosningum. SÝ­ari umfer­in fram tveim vikum seinna. Veri­ vŠri a­ kjˇsa um stjˇrnarmyndunarumbo­i­ Ý sÝ­ari umfer­inni. Eftirlitshlutverk ■ingsins me­ framkvŠmdavaldinu yr­i mun virkara og ■annig myndi ■ingrŠ­i Ý landinu eflast. Ůa­ mß eflaust sřna fram ß ■a­ me­ m÷rgum dŠmum a­ ■etta eftirlitshlutverk hefur veri­ veikt. NŠgir ■ar a­ nefna řmsar nefndir og rß­ sem kosnar eru af Al■ingi til dŠmis bankarß­ Se­labankans. R÷kin fyrir ■vÝ a­ gera forseta ßbyrgan fyrir stjˇrnarath÷fnum er me­al annars minnkandi ßhrif sÚrhagsmuna og meira yr­i hugsa­ um heildarhagsmuni en fyrr.

Me­ framangreindu myndi allt mi­stjˇrnarvald Ý landinu eflast en ■a­ hefur alltaf veri­ veikt gegnum ═slandss÷guna. Íll ßkv÷r­unartaka yr­i aga­ri, yfirvega­ri og markvissari. Me­ ■essu eru komnar forsendur fyrir tveggjaflokkakerfi sem er Ý deiglunni hÚrlendis. Ekkert er ■vÝ til fyrirst÷­u a­ flokkarnir ß vinstri vŠng stjˇrnmßlanna sameinist nema ef vera skyldi stjˇrnarskrßrbreyting og ■ß sÚrstaklega breyting ß kj÷rdŠmaskipan landsins. Anna­ ■arf ef til vill meiri tÝma til a­ ■rˇast. Markmi­i­ hlřtur alltaf a­ vera hi­ sama; opi­ og lř­rŠ­islegt ■jˇ­fÚlag.

Ůa­ er vonandi a­ rß­amenn ■jˇ­arinnar hafi kjark og dug til a­ taka stˇrar ßkvar­anir ß lř­veldisßrinu. N˙ er rÚtti tÝminn. Loks mß minna ß a­ eins og me­ a­ild a­ Evrˇpusambandinu Štti einnig a­ ■urfa ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu til mikilvŠgra stjˇrnarskrßrbreytinga sem var­a jafnmikilvŠg grundvallar mannrÚttindi sem kosningarÚttur er.

H÷fundur er laganemi.


ź Fyrri sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband